Ռուբեն Վարդանյանի՝ Ադրբեջանում կալանավորվելու պատմությունը սկսվեց 2023 թվականի սեպտեմբերին։ Արցախում Ադրբեջանի ռազմական գործողությունից հետո Վարդանյանը փորձեց անցնել Հայաստան, սակայն սեպտեմբերի 27-ին ձերբակալվեց Հակարիի կամրջի մոտ և տեղափոխվեց Բաքու։
2026 թվականի փետրվարի 17-ին Բաքվի ռազմական դատարանը նրան 20 տարվա ազատազրկման դատապարտեց։ Մեղադրող կողմը նրա համար պահանջել էր ցմահ ազատազրկում։
Ինչո՞վ էր Ադրբեջանը մեղադրում Վարդանյանին
Ադրբեջանի իշխանությունները նրան մեղադրում էին 42 տարբեր հոդվածներով, այդ թվում՝ ահաբեկչության, ահաբեկչության ֆինանսավորման, անօրինական զինված խմբավորումների ստեղծման, պատերազմի օրենքների խախտման և մարդկանց տեղահանման մեջ։
Վարդանյանը, սակայն, մեղադրանքները չի ընդունել։ Նա իր դատավարությունը որակել է որպես «ֆարս» և հայտարարել, որ հրաժարվում է մասնակցել, իր բնորոշմամբ, արդարադատության իմիտացիային։
Նրա պաշտպանական կողմը պնդում է, որ գործը քաղաքականացված է։ Իրավապաշտպան Սիրանուշ Սահակյանը հայտարարել է.
«Ռուբեն Վարդանյանի պարագայում մենք ցուցադրելու ենք, որ մեղադրանքը քաղաքական է, որևէ անհատական հանցավոր արարք երբևէ Վարդանյանի կողմից չի իրականացվել»։
Ի՞նչ է ասում Amnesty International-ը
Վարդանյանի դատավճռից հետո Amnesty International-ը գործընթացը խիստ քննադատել է։ Կազմակերպության ներկայացուցիչ Մարի Ստրութերսը հայտարարել է, որ դատավարությունը «ոչ այլ ինչ է, քան ծաղր»՝ ընդգծելով, որ Վարդանյանի՝ ռազմական դատարանում դատվելը լուրջ հարցեր է առաջացնում արդար դատաքննության վերաբերյալ։
Ե՞րբ կարող է ազատվել
Այս պահին ազատման հստակ ժամկետ չկա։ Դատարանը նրան նշանակել է 20 տարվա պատիժ, սակայն նրա պաշտպանական կողմը փորձում է դատավճիռը վիճարկել միջազգային ատյաններում։
2026 թվականի հուլիսին Սիրանուշ Սահակյանը հայտնել էր, որ Վարդանյանի գործը պատրաստվում է ներկայացվել Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարան։ Նա ասել էր.
«Նախապատրաստական փուլում ենք, շաբաթներ անց արդեն գործը մուտք կարվի»։
Այսպիսով, Վարդանյանի ազատ արձակման կոնկրետ ամսաթիվ այսօր հայտնի չէ։ Փաստն այն է, որ նա շարունակում է մնալ Ադրբեջանում՝ 20 տարվա ազատազրկման դատավճռով, իսկ նրա պաշտպանները փորձում են այդ որոշումը վիճարկել միջազգային իրավական ճանապարհով։
